Cumartesi, Eylül 26, 2020

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk türü, ruh halinde meydana gelen aşırı ölçüde değişimler sonucu ortaya çıkan zihinsel bir bozukluk türüdür. Belirtiler mani adı verilen yüksek ruh hali değişikleri olarak ortaya çıkar. Ayrıca depresyon atakları olarak da kendini gösterebilir. Bipolar bozukluk diğer isimleri ile bi-polar hastalık yahut manik depresyon olarak da adlandırılmaktadır. Bipolar bozukluğa sahip olanlar okul ya da iş yerinde günlük yaşam faaliyetlerini yürütmekte yahut insan ilişkilerini devam eetirmekte zorluklarla karşılaşabilirler. Bipolar bozukluğun bilinen bir tedavisi bulunmamakla birlikte bipolar bozukluk belirtilerini yönlendirmede destek olabilecek bazı tedavi seçenekleri mümkündür.

Bipolar Bozukluk Hakkında Önemli Noktalar

Bipolar bozukluk sanılanın aksine ender görülen bir beyin bozukluğu değildir. Görülme sıklığı hakkında bir fikir vermesi açısından; Amerika’ da yetişkinlerin yüzde 2,8’inde yani takriben 5 milyon kişide bipolar bozukluk semptomları göründüğü ifade edilmektedir. Bipolar bozukluk sahibi kişilerin belirti göstermeye başladığı ortalama yaş 25 olarak bilinir. Bipolar bozukluk sonucu ortaya çıkan depresyon en az iki hafta sürebilmektedir. Yüksek (manik) bir kısmı birkaç gün ile bir hafta arası sürebilmektedir. Normal insanlar yılda birkaç kez ruh hali değişikliği yaşıyorken, bazıları yalnızca nadiren bu durumu yaşayabilir.

Bipolar Bozukluk Belirtileri

Bipolar bozukluk sonucu meydana gelebilecek üç ana belirti bulunmaktadır: mani, hipomani veya depresyon..
Mani durumu yaşayan bipolar bozukluk sahibi bir insan:

  • Duygusal bir yükselme hissedebilir.
  • Heyecanlı, dürtüsel ve enerji dolu hissedebilir.

Manik ataklar sırasında aşağıdaki gibi davranışlarda bulunma ihtimali bulunmaktadır:

  • Gereksiz harcama yapma,
  • Korunmadan cinsel ilişkide bulunma,
  • Lüzumsuz ilaç kullanımı.

Hipomani genellikle II. tip bipolar bozukluk ile ilişkilendirilen bir türdür. Mani’ye oldukça benzemekte, fakat mani kadar şiddetli görünmemektedir. Maninin aksine hipomani iş yerinde, okulda yahut sosyal ilişkilerde bir aksaklık yaşatmayabilir. Buna rağmen, hipomani sahibi kişiler de ruh hallerinde değişiklikler hissedebilmektedir.

Bipolar Bozukluk Sonucu Hissedilenler

Manik ataklar sırasında şunlar hissedilebilir:

  • Derin üzüntü,
  • Umutsuz hissetme,
  • Enerji eksikliği,
  • Bir zamanlar ilgi duyulan faaliyetlere karşı ilgi eksikliği,
  • Çok az ya da aşırı uyku dönemleri,
  • İntihar düşünceleri.

Ender görülen bir bozukluk olmamasına rağmen, bipolar bozukluk farklı semptomları nedeniyle teşhis edilmesi zorlaşabilir.

Kadınlarda Bipolar Bozukluk Belirtileri

Erkek ve kadınlarda bipolar bozukluk eşit oranda görünse de bozukluğun temel görünümleri iki cinsiyet arasında fark oluşturabilir. Çoğu halde, bipolar bozukluk sahibi olan bir kadında:

  • 20’li veya 30’lu yaşlarından sonra teşhis edilebilmektedir.
  • Daha hafif mani atakları görünür.
  • Manik dönemlerden çok depresif dönemler yaşaması mümkündür.
  • Bir yıl içinde dört yahut daha fazla manik – depresif atak geçirebilmektedir.
  • Tiroid sorunu, obezite, anksiyete bozuklukları ve migren gibi diğer sorunları da tetikleyebilmektedir.
  • Yaşam boyu alkol kullanım bağımlılığı riski daha yüksek seyredebilir

Belirtiler bipolar bozukluk gösteren kadınlarda daha sık görünebilmektedir. Bu durumun menstrüasyon, hamilelik ya da menopoz ile ilgili hormonal farklılıklardan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Erkeklerde Bipolar Bozukluk Belirtileri

Hem erkekler hem de kadınlar bipolar bozukluk ortak belirtilerle ortaya çıkabilmektedir. Bununla birlikte, erkeklerde belirtiler kadınlardan farklı yaşanabilir. Bipolar bozukluk görünen erkekler:

  • Yaş olarak daha erken erken teşhis edilebilir.
  • Daha şiddetli ataklar, özellikle manik atak olarak geçirme,
  • Madde bağımlılığı sorunları ortaya çıkabilir.
  • Manik atağı daha hareketli geçirebilirler.

Bipolar bozukluğu olan erkeklerin, kendi başlarına tıbbi yardıma başvurma oranları kadınlardan daha azdır. Ayrıca intihar nedeniyle ölme olasılığı daha yüksektir.

Bipolar Bozukluk Türleri

Üç ana tip bipolar bozukluk vardır: Tip I bipolar , Tip II bipolar ve Siklotimi.

Tip I Bipolar Bozukluk

Tip I Bipolar, en az bir manik atağın görünmesi ile tanıma erer. Manik atak öncesinde yahut sonrasında hipomani içeren ya da majör depresif ataklar meydana gelebilmektedir. Bu tip bipolar bozukluk hem erkeklerde hem de kadınlarda eşit derecede etkili olmaktadır.

Tip II Bipolar Bozukluk

Bu tip bipolar bozukluğu olanlar en az iki hafta süreyle büyük bir depresif atakla karşılaşır. Ayrıca dört güne yakın süren bir hipomanik atak yaşanabilir. Bu bipolar bozukluk tipi kadınlarda daha yaygın görünmektedir.

Siklotimi Bipolar Bozukluk

Siklotimi ‘si olan kişilerde hipomani ve depresyon atakları görülebilir. Bu semptomlar Tip I bipolar veya Tip II bipolar bozukluğunun neden olduğu mani atakları ve depresyonlardan daha kısa ve şiddeti ise daha azdır. Bu tip bipolar bozukluk sahibi insanlar, bu manik veya depresif atakları ayda bir veya iki defa yaşar.

Teşhis ortaya konarken, doktor ne tür bipolar bozukluk olduğunu belirler.

Çocuklarda Bipolar Bozukluk

Çocuklarda bipolar bozukluk teşhis durumu tartışmalıdır. Bunun en büyük nedeni çocukların büyük yetişkinlerle benzer bipolar bozukluk belirtilerini göstermemeleri olarak gösterilir. Ruh durumları ve davranış durumları gereği, doktorlar yetişkinlerde bozukluğu teşhis etmek için kullandıkları standartları çocuklarda izlemeyebilir.

Bununla birlikte, son zamanlarda, doktorlar ve akıl sağlığı profesörleri çocuklarda durumun teşhisinin konabileceğini belirtmektedir. Tanı çocukların tedavi almasına destek olabilir, ancak tanıya ulaşmak bir yetişkine göre çok daha uzun süre alabilmektedir. Tanı konulan çocuğun zihinsel sağlık sorunları olan çocukları tedavi etmede uzmanlaşan bir hekimden veya psikologdan özel yardım alması gerekebilir.

Yetişkinlerde olduğu gibi, bipolar bozukluk sahibi çocuklar da ymanik ruh hali atakları yaşar. Çok mutlu görünebilirler ve heyecan verici davranışlar gösterebilirler. Bu aşamayı daha sonra depresyon izler. Bütün çocuklar duygu-durum değişiklikleri yaşar bu normaldir, ancak bipolar bozukluğun neden olduğu değişiklikler çok belirgin ve göze çarpıcıdır. Ayrıca genellikle bir çocuğun sıradan ruh halinden değişiminden daha aşırı seviyededir.

Bipolar Bozukluk Görünen Çocuklarda Manik Belirtiler

Bir çocukta bipolar bozukluk sonucu meydana gelen manik aşamanın belirtileri şunlardır:

  • Aptalca davranmak ve fazla mutlu hissetmek,
  • Hızlı konuşmak ve konuşulan konular arasında hızlı geçişler yapmak
  • odaklanma veya dikkat problemleri,
  • Tehlikeli şeyler yapmak veya tehlikeli davranışlar denemek,
  • Öfke patlamaları yaşaması ve kısa süreli öfke krizleri,
  • Uyku bozukluğu ve uyku eksikliğine rağmeol yorgun hissetmeme.

Bipolar Bozukluk Görünen Çocuklarda Depresif Belirtiler

Bir çocukta meydana gelen bipolar bozukluk depresif dönem temel belirtileri şunları barındırabilir:

  • Çok yakınmak veya çok mutsuz davranışlar sergilemek,
  • Çok fazla veya çok az uyku,
  • Normal faaliyetler için dahi çok az enerji sahibi olmak veya bir şeylere ilgi duymamak,
  • Sık baş ağrıları veya karın ağrıları olmak da dahil kötü hissetme şikayetleri,
  • Değersizlik hissi veya suçluluk duygusu,
  • Çok az yemek ya da çok yemek,
  • Ölüm ve intihar düşünceleri.

Bipolar Bozukluk ile Karıştırılan Diğer Olası Teşhisler

Çocukta tanık olunabilecek davranış problemlerinden bazıları başka bir soruna işaret olabilir. Bipolar bozuk görünen çocuklarda diğer bazı davranış bozuklukları da meydana gelebilir. Çocuklarda bipolar bozukluk tanısı konulabilmesi için mutlaka bir hekimden yardım almak gerekmektedir. Doğru teşhisi doktor yardımıyla ortaya çıkarmak, çocuğun kişisel ve ruhsal gelişimi ile sağlığı için elzem bir durumdur.

Gençlerde Bipolar Bozukluk

Bir gençte görünen agresiflik içerikli davranışlar bir ebeveyn için genelde anormal bir durum değildir. Hormonlardaki aşırı değişimler ve ergenlik çağında karşılaşılan ortam değişiklikleri, en uysal gençlerin dahi bazı zamanlar biraz mutsuz veya fazla duygusal görünmesine neden olabilir. Bununla birlikte, ruh halindeki bazı farklılıklar ergenlik dönemi normal sorunlarından ziyade bipolar bozukluk semptomları ortaya koyabilir.

Bipolar bozukluk tanısı en az gençlik ve erken yetişkinlik çağlarında görülür. Gençler için, manik atağın yaygın görünümü şu şekildedir:

  • Çok mutlu olmak,
  • Hareketlilik veya aşırı davranışlar,
  • Tehlike içeren davranışlar sergilemek,
  • Madde bağımlılığı ve kötü alışkanlıklar,
  • Cinsel ilişki üzerine normalden fazla düşünmek,
  • Aşırı cinsellik veya cinsel anlamda çok aktif olma,
  • Uyumakta zorluklar yaşaması fakat bu uykusuzluğa rağmen yorgunluk belirtileri göstermemesi,
  • Ani öfke patlamaları,
  • Odaklanma zorluğu veya kolay dikkat dağınıklığı.

Gençlerde bipolar bozukluk depresif dönem belirtileri ise şöyledir:

  • Çok fazla ya da çok az uyumak,
  • Çok ya da az yemek yeme,
  • Aşırı mutsuzluk hissi veya olaylar karşısında daha az heyecan duyma,
  • Sosyal faaliyetlerden ve arkadaşlıktan çekinme,
  • Ölüm ve intihar üzerine düşünceler.

Bipolar bozukluk tanısı ve teşhisi gençlerin sağlıklı bir yaşam sürmelerinde etkili olacak ve tedavi veya terapi görmesi psikolojik ve sosyal gelişmelerini olumlu yönde etkileyecektir.

Bipolar Bozukluk ve Depresyon

Bipolar bozukluk aşamaları, aşağı(hipomanik) ve yukarı(manik) olmak üzere iki ucu bulunur. Bipolar tanı koyulabilmesi için bir mani ya da hipomani dönemi geçirmiş olmak gerekir. Ruh halinde “yukarı” bir değişiklik yaşanıyorsa, ziyadesiyle enerjik hissedilir ve çabuk heyecanlanılır. İnsanlar genellikle bipolar bozukluğun bu evresinde kendilerini iyi hisseder.

Bipolar bozukluk tanısı bulunan bazı insanlar manik atak yaşadığı gibi bunun yanında büyük bir depresif dönem(depresif atak) ya da diğer bir anlatımla “aşağı” bir ruh hali yaşayabilecektir. Ruh halinde “aşağı” bir değişiklik yaşanırken, uyuşuk, motivasyon sorunları ve mutsuz hissedilebilir. Ayrıca, bu belirtiyi yaşayan bipolar bozukluk sahibi olan her insan depresyon etkisi gösterecek kadar “aşağı” etki hissetmez. Örneğin, bazıları için, mani sorunları tedavi edilmesi sonrası, olağan bir ruh hali depresyon gibi hissedilebilir, çünkü manik atak sırasında yaşanılan “yüksek” duygulardan hoşlanılması gibi bir durum söz konusu olabilir.

Bipolar bozukluk sonucu depresif etkiler görünebilir, ancak bu durum depresyon olarak adlandırılan sorunla aynı anlama gelmemektedir.

Bir önceki yazımız olan Tükenmişlik Sendromu Nedir? - Tükenmişlik Sendromundan Kurtulmak İçin Uygulanacak En İyi Yöntem! başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Önerilen Yazılar

En İyi 10 Aktör

En iyi 10 aktör kimlerdir? Film denilince aklımıza senaryo ya da konusu gelse de bir filmi yaşatan veya izleten oyuncu kalitesidir. Başarılı oyunculuklar ile...

Dünyanın En İyi Havalimanları

Dünyanın en iyi hava limanları global anlamda hizmet veren havalimanlarını kapsamaktadır. Günümüzde pek çok kişinin tercihi haline gelen havacılık sektörü aynı zamanda havalimanları ile...

İngilizce Öğretmenliği Bölümünü Seçecek Öğrencilere Tavsiyeler

İngilizce öğretmenliğini seçmeyi düşünüyorsunuz lakin hangi özelliklere sahip olmanız gerektiği hakkında bir fikriniz yok mu? O halde ingilizce öğretmenliği bölümünü okuyan ve...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Stay Connected

20,735BeğenenlerBeğen
2,376TakipçilerTakip Et
0AboneAbone Ol

Son Yazılar

En İyi 10 Aktör

En iyi 10 aktör kimlerdir? Film denilince aklımıza senaryo ya da konusu gelse de bir filmi yaşatan veya izleten oyuncu kalitesidir. Başarılı oyunculuklar ile...

Dünyanın En İyi Havalimanları

Dünyanın en iyi hava limanları global anlamda hizmet veren havalimanlarını kapsamaktadır. Günümüzde pek çok kişinin tercihi haline gelen havacılık sektörü aynı zamanda havalimanları ile...

İngilizce Öğretmenliği Bölümünü Seçecek Öğrencilere Tavsiyeler

İngilizce öğretmenliğini seçmeyi düşünüyorsunuz lakin hangi özelliklere sahip olmanız gerektiği hakkında bir fikriniz yok mu? O halde ingilizce öğretmenliği bölümünü okuyan ve...

Yazılım Mühendisliği Bölümünü Seçecek Öğrencilere Tavsiyeler

Yazılım mühendisliği bölümünü seçecek öğrencilere tavsiyeler ancak her bir öğrencinin kendini geliştirme yeteneği yüksek ise tercih etmesi gerektiği görüşü üzerinde toplanır. Çünkü...

Okullarda Rehberlik Hizmetleri

Rehberlik hizmeti, bireylerin kendilerini tanımalarına ve anlamalarına yardımcı olan, aynı zamanda yaratıcılıklarını geliştiren; çocukların kendilerini kolayca ifade edebilmelerine; öz denetim oluşturmalarına ve...